در سال ۱۱۷۹ خورشیدی، سِر جان ملکُم به نمایندگی دولت بریتانیا از هند به ایران فرستاده شد تا پیمانی را با ایرانیان دستینه کند تا ایران متعهد شود از یورش "جنگجویان پشتون" خود به متصرفات دولت بریتانیا در هندوستان جلوگیری کند. شش سال و اندی پس از آن در  روز ۱۳ اردیبهشتماه ۱۱۸۶ براساس پیمانی دیگری بنام فینکِن اشتاین که میان دو رژیم قاجاری و فرانسه-ناپلئونی دستینه شده بود، دولت ایران متعهد شد تا "جنگجویان پشتون" خود را به یاری فرانسویان در جنگ با بریتانیا در هندوستان گسیل دارد. این دو مورد تاریخی نشان میدهد که "جنگجویان پشتون" نه تنها تا به چه اندازه ایی برای ایران باارزش بوده اند، بلکه تا به چه اندازه ای پشتون ها به کشورشان ایران، دلبند و وفادار بوده و با جان و دل می جنگیدند.

دولت بریتانیا که هم بدنبال گسترش مستعمرات خود در منطقه بود و هم می بایستی هر گونه خطری را هند دور سازد تا پایگاهش در مستعمراتش مستحکم شود، لذا  دید خود را معطوف خاوری ترین استان های آنزمان ایران (کشور امروزی افغانستان و نیز ایالت بلوچستان پاکستان بهمراه شمال پاکستان امروزی) نمود. ولی مشكلی که بریتانیا با آن روبرو بود، پشتون های بودند، در نتیجه می بایستی پیوند و همبستگی میان پشتون ها و ایران را به هر نیرنگی که باشد در هم شکند - از آنروی با رخنه در میان سران پشتون ها بویژه قبیله افغان و با پرداخت رشوه و قول کشور "افغانستان/پشتونستان" به سران آنان، سرانجام موفق گشت تا آن بخش ها را در شهریورماه ۱۲۱۷ از ایران جدا و کشوری نویی بنام افغانستان بپا سازد.[1]

بهر روی، دستاورد اجرای سیاست "جدایی انداز و حکومت کن" و شستشوی مغزی یکصد و اندی ساله پشتون ها از سوی بریتانیا، آن جنگجویان آزاده و ایرانپرست، امروز مبدل به مردمانی بیگانه و دشمنان خونین ایران و ایرانی شده اند. یکی از نیرنگ هایی که  بریتانیایی ها برای ایجاد تنفر درپشتون ها از کشور مادرشان ایران بکار برده بودند، مذهب و جنگ میان شیعه و سنّی بوده است که این سیاست تا به امروز در منتقه بکار برده می شود.

باری، در چند سال گذشته برای قطع واپسین پیوندها میان پشتونها و دیگر اقوام ایرانی-نژاد (بویژه پارسیبانان/تاجیک ها) و نیز اهمیت سرزمین های آنان برای ایجاد پایگاه های نظامی و حضور اسرائیل در منطقه، دولت اسرائیل با سواستفاده از عدم سواد و ناآگاهی پشتون ها و نیز با سرمایه گذاری سنگین و نگارش چند کتاب و ده ها مقاله دروغین تلاش کرده است تا با تاریخ سازی و هویت سازی جعلی، پشتون ها را یکی از ده قوم گمشده اسرائیلی معرفی کند؛ و شگفت آور هم نیست که برخی از پشتون ها بدام آنان افتاده و باورشان شده است که براستی قوم بنی اسرائیلی می باشند. اسرائیل دقیقاً همین نیرنگ را برای کُردها در عراق پیاده ساخته است و آنان را مانند پشتون ها یکی از ده قوم گمشده اسرائیل می خواند. ولی دردناکترین مساله که اکثریت از آن نا آگاهند (چه خود پشتون ها و چه دیگر ایرانیان)، پشتون ها جزو اصیل ترین تیره های آریایی[2] و از تیرهٔ ایرانی-خاوری می باشند که زبانشان بمهراه زبان "اوسِتی" تنها دو بازمانده از زبان اوستایی و دومین گروه مهم زبان های ایرانی می باشد.[3]

نام اوستایی پشتون ها روشن نیست ولی می بایستی جزو یکی از طایفه های یاد شده از سوی اشوزرتشت و از خویشاوندان سکاها بوده باشند، زیرا که سرزمین خود را "هَرَخوَیتی" نامیده بودند.[4] گزینش این نام بدون هیچ گمانی به پاسداشت ایزدبانوی باران "اناهیت-هَرَهوَتی" (به چم "ناهید دارنده آب‌ها")، بوده است.[5] سرزمین "هَرَخوَیتی" در زمان هخامنشیان و در منابع پارسی باستان "هَرَو وَتیش" و مردمانش "پَکتی یَن" ثبت شده است و واژه امروزی پشتون از آن ریشه می گیرد ("پَکتی یَن" --> پختون --> پشتون/پتان).[6]

این تیره مهم ایرانی در زمان هخامنشیان مانند دیگر تیره های ایرانی در اداره شاهنشاهی/امپراتوری سهیم بوده اند، از جمله دو "گنج بان" (برابر وزیر اقتصاد امروزی) خشایارشا بنام "بغ پتا" و "داتامیترا" (دادمهر) هر دو پشتون بوده اند.[7]. پشتون ها نیز بهمراه بلخی ها و سغدی ها، سواره نظام سبک هخامنشی به نام "اسباران هراوتیش" (Asabârân-i Haurâvatish) را تشکیل داده و در گوشمالی یونانی زبانان بالکان جنوبی (یونان امروزی) در زمان خشایارشا نقش بسزایی را ایفا کرده بودند.

بهر روی، نیرنگی که کشورهایی همچون بریتانیا، اسرائیل، آمریکا و روسیه و نیز رژیم های استبدادی همچون رژیم نوقاجاری مذهبی حاکم بر ایران در اجرای سیاست "جدایی انداز و حکومت کن" بکار می بندند، "قوم سازی"[8] است.

شاپور سورنپهلو

۱۲ آبان ماه ۳۷۳۹ بهدینی

۳ نوامبر ۲۰۰۱ ترسایی

پی نوشت ها

1 - برای اطلاعات بیشتر در اینباره به "چگونه هرات از ایران جداشد"، نوشته دکتر عباس عنایت مراجعه کنید:  https://www.cais-soas.com/CAIS/History/herat_question.htm

2 - https://www.cais-soas.com/CAIS/Anthropology/aryans.htm

3 - https://www.iranicaonline.org/articles/afghanistan-vi-pasto

4 - https://www.cais-soas.com/CAIS/Anthropology/aryans.htm

5 - https://www.iranicaonline.org/articles/anahid

6 - https://www.cais-soas.com/CAIS/Anthropology/aryans.htm

7 - The Cambridge Ancient History, Vol. 10, p.86

8 - سورنپهلو، "سیاست ایرانستانسازی و ایجاد توهم "قوم" و "قومیت" در ایران!"

≠